De achterliggende drijfveren van mijn visie op Architectuur en R.O.

Persoonlijke Inspiratiebronnen

Persoonlijke waarnemingen.
De Rotterdamse stadsvernieuwing in jaren '80.
Bijbelse visie op Maatschappij en ruimtelijke Ordening.

Waarom is onze wereld niet aantrekkelijker ingericht ?

Een aantrekkelijk alternatief voor de inrichting van onze wereld !

(Pagina is onder Constructie !!!)

Naast persoonlijke ervaringen hebben mijn tijd als dienstweigeraar in de Rotterdamse stadsvernieuwing en de Bijbel mijn visie op het vak van architect, stedenbouwkundige en planoloog sterk gevormd.

De gebouwde omgeving en de ruimte daar omheen hielden mij al van kinds af aan bezig. Zo hadden wij een best aardig huis in Nootdorp (Delflandstraat 55), maar met een tuin op het noord-oosten kwam er maar weinig zon in de tuin. Ook in het huis kwam de zon pas in de 2e helft van de middag aan de voorzijde binnen. In de zijgevel, die op het zuid-oosten ligt, zit geen enkel raam, constateerde ik.  Al snel begon ik mijn eigen huizen te tekenen waar wel rekening was gehouden met de oriëntatie op de zon. Er bleken vele oplossingen voor dit probleem.

Er kwam in mij een kritisch denkproces op gang naar de gebouwde wereld om mij heen. Met vragen als: ‘Wat een gemiste kans om op zo’n mooi punt dit alledaagse gebouw neer te zetten. Waarom ontwerpen we gebouwen niet veel specifieker, zodat ze echt passen bij de plek waar ze staan ?’ of ‘Is het echt wel nodig dat we met zoveel snelwegen en bedrijfspanden (dozen) het landschap steeds verder aantasten ?’ en  ‘Is het echt wel nodig dat grote groepen mensen op bijna anonieme plekken laten wonen en werken ?’

Resulterend in de grote vraag, of er niet iets fundamenteels mis is met de wereld zoals wij die hebben vorm gegeven ?’   

Persoonlijke ervaringen

Tot ruim mijn 7de  jaar woonde ik in Nootdorp. Daarna in ’70 verhuisden wij, conform de carrière  ontwikkeling van mijn vader bij Shell, naar het veel deftigere Voorschoten, met veel gelijk gestemden. Van een echt authentiek klein dorp naar een moderne forenzen plaats. In het dorp werd veelal gewoond en gewerkt. Mijn pleegouders hadden er een tuinbouw bedrijf met lorrie, een rijtje kassen en een sorteerhal met stookhuis. Op school zat de zoon van de petroleumboer. En naar de kruidenier ging ik met een bestelboekje. Eén maal per week kwam de van der Tas afrekenen. Op die wijze kende ik genoeg mensen om mij onderdeel van de gemeenschap te voelen. Voorschoten was op zich prima om te wonen maar vele malen anoniemer. Ik kende niemand die in het dorp zelf werkte. Bijna iedereen ging voor werk naar Den Haag. Ik kende alleen de kinderen van school, de voetbal en uit de straat. De plaats vormde geen gemeenschap meer. Met 20.000 inwoners toen was het daar ook te groot voor. Alleen de oude garde zal in het centrum, dat gevoel nog wel hebben gehad. 

Het voelde ondanks de rijkdom en ruim opgezette wijken met veel groen als leeg en sociaal arm.

Voorschoten had ook een voor mij nieuw fenomeen, grote woonwijken met veel dezelfde eengezinshuizen en flatgebouwen. De Vlietwijk, een echte arbeiderswijk uit de jaren ’60 lag naast onze jaren ’50 Krimwijk in de richting van het centrum. Die blonk uit in grauw en saaiheid. Niets zeggende flats keken uit op al even levenloze grasstroken met een talud naar sloten zonder plant of dier. Wat een armoe vergeleken met de Dwarskade waar mijn pleegouders woonden. Daar stond opa Braat in zijn blauwe overall de slootkanten met een zeis te kortwieken en zag je regelmatig vissen in het water tussen de waterlelies en het kroos. Dat was voor mij het paradijs.

Waarom moest het toch zo anders tegenwoordig vroeg ik mij al snel af ?

Vakanties naar Frankrijk vanuit Voorschoten lieten zien dat ook daar nog een ongepolijste manier van leven bestond. (onder constructie)  

De Rotterdamse Stadsvernieuwing

De militaire dienstplicht stond mij tegen, omdat ik niet zeker wist of ik de toekomstige leiders wel wilde volgen in een oorlog. Het idee dat ik als christen een even onschuldige soldaat aan de andere zijde misschien de hel in kon schieten in een overbodige oorlog, deed mij besluiten om te weigeren. In de vervangende dienstplicht kwam ik op eigen initiatief terecht bij een uiterst links clubje wereldverbeteraars in de Rotterdamse stadsvernieuwing. 

Vanuit het VVD dorp Voorschoten en zelf op gegroeid in een CHU en CDA nest was de stadsvernieuwingswijk Bospolder-Tussendijken een cultuurschok van de eerste orde. De 2e ringwijken om de in WOII verdwenen binnenstad waren sterk in verval geraakt. Alle aandacht was gegaan naar de herbouw van het centrum. Vele buitenlandse immigranten waren er neergestreken vanwege de werkgelegenheid en de goedkope huren. Projectontwikkelaars zagen inmiddels hun kans schoon en sloopten hele stratenblokken met huizen en verving de oorspronkelijke bebouwing door nieuwbouw gebieden die op geen enkele manier aansloten bij de bestaande structuren en architectuur.  

Het progressieve oorspronkelijke deel van de bewoners vondt dat het zo niet langer kon en vormde bewoners organisaties per wijk. Ze kregen voor elkaar dat er gedecentraliseerd werd. Er kwamen wijkposten met ambtenaren, de projectbureau’s die samen met de machtige bewoners organisaties heel veel zeggenschap in de wijk kregen. Op wijkkaarten werd onderzoek welke huizen blokken gered konden worden van de sloophamer en welke niet. Zij gaven architecten opdracht voor plannen die veel beter aansloten bij wat er al stond. 

De slogan ‘Bouwen voor de Buurt’ vatte het duidelijk samen. De plannen waren bedoeld voor al de mensen die al in de wijk woonden. Om die mensen ook tijdens de uitvoering in de wijk te houden werden wisselwoningen vrijgehouden. Mensen die mededen kregen Fl. 4500,- voor de verhuizingen en tijdelijke inrichtingskosten.   

 

In ’83 kwam ik, op het hoogtepunt van deze beweging als dienstweigeraar te werken bij Pier80 het kantoor van de bewonersorganisatie B-T. Via mijn favoriete oom, een gedreven intellectuele PPR-er,  was ik al enigszins bekend met het gedachten goed ter linker zijde van de toen nog machtige PvdA. De oprechtheid en belangeloze toewijding van de beroepskrachten sprak mij enorm aan.  Er werd met veel liefde een poging gedaan een rechtvaardige maatschappij op wijk niveau op te zetten. Waar er alles aan gedaan werd de sociale verbanden die in die oude wijken nu met immigranten erbij nieuw leven in te blazen. Niet voor niets is sociaal het basis woord in de beweging van het Socialisme.

Elke maandag was er een grote wijkvergadering voorgezeten door Martien ….., een in mijn ogen uiterst sympathieke architect. Een milde wereldverbeteraar die instaat was verschillen te overbruggen, zonder scherp het concept van de plannen uit het oog te verliezen. Zijn levensgezellin was de centrale kracht de rest van de tijd. Zelf ging ik rechtmatig op pad met Arie Rijnbergen die meerdere nieuwbouwplannen onder zijn verantwoordelijkheid had.

Voor mij kwam hier heel veel samen. Architect zijn vanuit een duidelijke maatschappelijke  visie. Plannen vanuit het gebied zelf ontstaan, hier een wijk. Geleid door de bewoners zelf. Plannen die aansluiting zoeken bij wat er al staat en de mensen die er leven. Niet aangestuurd door een economisch model van grootschaligheid en herhaling maar zoekend naar een balans tussen haalbaarheid en kwaliteit in de breedste zin. Dienend besturen en  kleinschalig verfijnd bouwen. Niet hoe kunnen we hier maximaal aan verdienen ? Maar hoe kunnen voor een redelijk bedrag iets neerzetten waar we de wijk en haar mensen veel leefgenot mee geven ?  

 

Architecten opleiding

Na de MTS- en HTS-bouwkunde in Leiden en Den Haag en tussendoor 19 maanden vervangende militaire dienst, ging ik vol verwachting eindelijk naar de avond opleiding tot architect aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam.  Begin jaren ’90 bruiste het daar van mooie aantrekkelijke nieuwe ideeën.  In het 3e jaar echter ontdekte ik, dat de toen nog vage ideeën die ik had, toch botsten met de visie die op de studie werd aangehangen. Er bleek veel minder vrijheid in denken te zijn dan ik had vermoed.  

De economie bepaalde wat er wel en niet kon. Schaal vergroting was het tover woord. Daarom ook nauwelijks ruimte voor kleinschalige initiatieven. Zo wilde ik bij een stedenbouwkundig project de ‘plinten’ van gebouwen naar keuze van koper of huurder bestemmen voor wonen, winkels en/of kleine bedrijven. Daar werd resoluut een streep door gehaald. Allemaal sentimenteel gedoe. Er zou hooguit één supermarkt in de wijk voor 5000 inwoners komen verder helemaal niets. Ik liep dus volgens de stedenbouwers met verouderde nostalgische droombeelden rond….

De wereld was in ontwikkeling en de aankomende architecten moesten mee in het moderne economische model. Ik ben daaraan blijven twijfelen. En zag met de tijd dat er zich toch tegen deze stroom in, wel degelijk ruimte was voor kleinschaligheid in brede zin.

Bijbelse visie op vakgebied

Ondanks dat de Bijbel 2000 tot 3200 jaar geleden is geschreven in een totaal andere tijd beschrijft het verrassend genoeg naar mijn idee hoe de ideale samenleving eruit kan zien. Nog verbazingwekkender geeft het een duidelijke richtlijn hoe wij onze wereld ruimtelijk het beste kunnen inrichten. Indirect komt zeker ook een visie op de gebouwde omgeving zelf erin voor met duidelijke randvoorwaarden.

Onmogelijk omdat toen computer, auto en vliegtuig en werkelijk alles wat wij onder de Vooruitgang’ scharen er niet in voorkwamen ? Ik ben er van overtuigd dat dit toch het geval is. Lees je verder dan kun je er zelf een visie op vormen ?

Het laat een up-to-date en afgewogen visie zien, die het éne na het andere hedendaagse probleem tackelt.  Het is naar mijn overtuiging de route kaart uit de complexe problematiek, waar we ons zelf de afgelopen 1000-den jaren steeds vaster in gezet hebben.  

Het is niet links of rechts. We zijn er vaak dicht bij in de buurt geweest, maar hebben niet het lef gehad om de radicaliteit ervan in te voeren. Radicaal maar rechtvaardig en heel mooi !

Verspreiden

woontorens om ruimte te sparen

©©0  

pxhere.com/nl/photo/635479  (gratis afbeeldingen)

Een Ziggurat is mogelijk de Toren van Babel waar de Bijbel over spreekt. Een ziggurat is een soort getrapte Piramide. Het is de metafoor voor het bereiken van het onmogelijke.  

Toren van Babel als metafoor van de ideale verticale stad

https://www.joods-christelijke-dialoog.nl/images/artikelen/JCD-RVM-Het-bijbelverhaal-in-Gen.-11.1-9.pdf 

De reconstructie van de ziggurat Etemenaki (Het van het fundament van de hemel op aarde), in Babel (Babylon) 

spiraalvormige minaret die mogelijk als beeld heeft gediend voor Breugels Toren van Babel schilderij

©©0

Aliraad22333 date 8 may 2016

Opvallend dat de Toren van Babel meestal rond is afgebeeld, zoals op schilderij van Breugel uit 16e eeuw. Zou die vorm afgeleid zijn van deze ronde minaret in Samarra (Irak) met spiraalvormige omloop uit de 9e eeuw ?

Het Colosseum in Rome wordt meestal genoemd als model, omdat hij er geweest is, maar wij weten niet wat hij op afbeeldingen heeft gezien.

     Allereerst is daar het grote gebaar van de Ruimtelijke Ordening die de mens al in het Paradijs mee kreeg. “Vervuld de aarde en onderwerp haar.” (Genesis 1:28) Vervullen is synoniem met volmaken. Je kunt de aarde alleen volmaken of vullen door je te verspreiden. 

     Met Noach begint God opnieuw met de mensheid na de zondvloed. Hij krijgt, nadat het water gezakt is, ook de opdracht mee “vervult de aarde” en om nog even duidelijker te zijn staat er ook nog bij  “…en verbreidt u over de aarde en wordt overvloedig (talrijk) op haar”. (Genesis 9:1b en 7b) Verbreiden is volgens de dikke VanDale ‘over grote ruimte uitstrekken’ Hier ook weer dat verspreiden. 

     Dat dit niet zomaar een vage zinnetjes zijn laat het verhaal van de torenbouw van Babel zien. De mensen hadden er duidelijk geen zin om bij elkaar weg te gaan. “En zei zeiden: Kom laten wij voor ons een stad bouwen, en een toren waarvan de top in de hemel reikt,…., anders worden wij over heel de aarde verspreid !” (Genesis 11:4)   Sterker nog samen waanden ze zich tot alles in staat. “Laten we ons een naam maken” (tussen zin Genesis 11:4)  Ze wilden belangrijk worden door een hoge toren te bouwen die tot aan de hemel reikte. Ze wilden dicht bij elkaar wonen in één stad. Neutraal gezegd, samen waanden ze zich sterker.

     De toren zou een zigurat, een getrapte piramide, kunnen zijn van ca 90x90x90m met een indrukwekkende trap. Mogelijk bij de tempel van Mardoek, de belangrijkste god van de Babyloniërs. De ziggurat is waarschijnlijk een tempeltoren geweest waarop de goden werden aanbeden en/of de sterren werden onderzocht.  

     De mens heeft in de geschiedenis nooit een kans laten liggen om dicht bij elkaar in steden te gaan wonen. Het oude Rome kende al appartementengebouwen van 4 verdiepingen, ‘insula’. Wat ‘eiland’ betekent met winkels, restaurants, winkels e.d. op de begane grond.  De Industriële revolutie zette vanaf 1750 een ongekende stroom van arbeidskrachten naar de steden ingang. Aanvankelijk breiden de steden zich in oppervlakte uit. De vestingwetten maakte het mogelijk dat buiten de oude stadsmuren kon worden gebouwd, nu die niet meer voor de verdediging nodig waren. Halverwege de 19e eeuw ging de stad de hoogte in. Niet meer naast elkaar wonen, maar bovenop elkaar maakte het mogelijk  . In de 20e eeuw heeft die behoefte om hoge torens te bouwen geleid tot een race tussen steden en landen om de hoogste te zijn. om zo te laten zien waartoe ze in staat zijn.

     In Nederland laait dat idee op om hoge woon- en werktorens te bouwen regelmatig op. Nu is het idee om deze te plaatsen rond de stations in de strijd tegen de milieu vervuiling en klimaat problemen. 

     God wil dat wij in relatie met Hem sterk zijn. Niet dat we onze kracht halen puur uit onderlinge samenwerking. In de Bijbel is het doel geen super-samenleving maar een rechtvaardige samenleving. Verspreid over de aarde om van de aarde te genieten in alle rust. De aarde heeft voldoende oppervlakte om ons (7 miljard mensen) te herbergen………

     Het bij elkaar klonteren in eindeloze stedelijke gebieden, levend in hoge torens, gaat lijnrecht in tegen hoe God ons wil zegenen, verbonden met de aarde.

 

Bewerken van de aarde

Adam en Eva kregen in het paradijs niet alleen de opdracht mee om zich te verspreiden, maar ook om de aarde te bewerken. “en er was geen mens om de aardbodem te bewerken” (genesis 2:5b) en  “De Heere God nam de mens, en zette hem in de hof van Eden om die te bewerken en te onderhouden.” (Genesis 2:15) De primaire taak van de mensheid is om de aarde te bewerken, niet alleen Adam in het Paradijs. 

De joodse grondtekst laat zien hoever de verbintenis van de mens met de aarde gaat. De naam van Adam heeft als betekenissen: grond en bodem (Adama) en bloed (dam). 

Vervolgens legt de Hebreeuwse tekst een steeds terugkerend verband tussen de aarde/grond en de mens. Beide met de toevoeging bloedrood. “Dan formeert de Ene, God, de bloedrode mens van stof uit de bloedrode grond…” (Genesis 2:7a)

 De band tussen de mens en de aarde is denk ik van fundamenteel belang. We zijn geschapen om vanuit die band te leven. In onze maatschappij wordt deze band voortdurend verstoord. Er is een enorme zuiging om in de grote steden te wonen en dan bij voorkeur in hoge gebouwen ver verwijderd van de grond. De intrede van de radio, tv, computer zuigen ons sinds de jaren ’70 ook helemaal weg naar een kunstmatige wereld ver weg van de natuur en de aarde.

Die techniek is natuurlijk heel handig, maar we gebruiken hem niet met mate. Hij wordt vol ingezet,  waardoor het een vliegwiel is geworden wat niet meer te stoppen lijkt en langzaam maar zeker steeds sneller ronddraait en onze volledige aandacht opzuigt. Weg van de schepping. 

Het is niet toevallig dat veel natuurvolken spreken over moeder aarde. Ook al is het in de Bijbel gewoon materie en geen wezen, zegt die benaming toch veel over onze band met haar !  

©©0  

pxhere.com/nl/photo/1363782  (gratis afbeeldingen)

De aarde bewerken onze primaire opdracht. Wel eens gedaan ? Geeft enorm voldaan gevoel ! Belangrijk dat we regelmatig met de aarde in verbinding staan.

oogstvreugde

©©0  

pxhere.com/nl/photo/1585951  (gratis afbeeldingen)

De vreugde van de oogsttijd. Mens en machine werken samen. De techniek maakt ons leven aangenaam als we haar met mate inzetten.

boerin verbonden met aarde

©©0

pxhere.com/nl/photo1271248 (gratis afbeeldingen)

De oogst wordt lokaal verzameld en opgeslagen. 

De aarde was zeer goed !

De Bijbel is lyrisch over het resultaat van de schepping!  “Het is zeer goed !” (Genesis 1:31b) Daarna ruste God uit op de 1e sabbat en genoot van wat Hij gemaakt had. Het werk was klaar voor gebruik, een perfect product. 

Als ik kijk wat wij er allemaal mee doen, dan krijg ik alles behalve het idee dat het een goed concept was. Wij zijn er eindeloos mee aan het sleutelen op een steeds dramatisch grote schaal. Dat kan toch niet de bedoeling zijn geweest ? 

Ik ben er van overtuigd dat we zijn doorgelagen in het verbeteren van dit concept en werken ons steeds verder de nesten in. Onze hoop is daarbij volledig gericht op technische hoogstandjes. We vergeten gewoon te kijken naar natuurlijke en eenvoudigere oplossingen die veel dichter bij de schepping liggen.   

extreem dichtbevolkte stad Hongkong

©©0  

pxhere.com/nl/photo/1292635  (gratis afbeeldingen)

Hongkong is net als vele moderne Aziatische steden extreem dichtbevolkt, vervuild en eigenlijk niet menswaardig.

Als wij onze manier van stedenbouw niet rigoureus aanpassen zien onze steden er straks ook zo uit.

techniek ten dienste van boerderij

©©0  

pxhere.com/nl/photo/753713  (gratis afbeeldingen)

Waar ligt de balans tussen natuurlijke handen arbeid en de inzet van techniek en machines ? Er is zeker een relaxte balans in mogelijk.

Mooie balans tussen natuur en cultuur

©©0?

www.tuscanwanders.com

Monteriggioni een kleine Italiaanse stad een mooie combi van natuur en cultuur. Een veilige haven voor de bewoners en de reizigers, met voorzieningen voor de dorpen en boerderijen eromheen. Het land om de stad voorzag in de benodigde producten voor de dagelijkse behoefte. Dat principe is nog steeds heel bruikbaar en maakt een samenleving vitaal. 

De aarde bedwingen met techniek ?

De Bijbel spreekt echter ook over ‘onderwerpen’ (HSV) en ‘bedwingen’ (NB) van de aarde. De Naardense vertaling (NB) zegt het zo: “Dan zegent God hen, en God zegt tegen hen: draagt vrucht, wees overvloedig, vervult de aarde en bedwingt haar!- en daalt neer (‘heers’ HSV) bij de vissen van de zee en de vogels van de hemel, bij alle leven dat rondkruipt over de aarde ! (Genesis 1:28)

De vraag is of dat ‘bedwingen’ en ‘onderwerpen’ de deur open zet voor wat wij allemaal aan het doen zijn op de aarde ? Ik denk dan aan de gigantische windmolen parken voor de Hollandse kust, de stuwdammen en kerncentrales waar we elektriciteit mee opwekken. Maar ook aan eindeloos grote industrie complexen, gigantische vliegvelden als Charles de Gaulle bij Parijs. Was dat onderdeel van de Bijbelse opdracht ?  

Natuurlijk de complexen, zoals het vliegveld bediend 10 miljoen mensen. Wilde God dat we van de aarde een soort dorp maakten ? Ik denk het niet. 

Achteraf blijkt elke weer als de mens rigireus ingrijpt in de natuur, haar zogezegd bedwingt, dat dit onverwachte negatieve gevolgen heeft. Aral meer / stuwmeren in India / 

Hoe ziet een stad eruit ?

De Bijbel beschrijft het principe van de stad. In Numeri 35 ……..  

Sociale verbanden (Land/ stam/ familie)

Grond eigendom (geen verkoop / erfelijk bezit /

“Wanneer u het land als erfelijk bezit toewijst,…..” (Ezechiël 45:1a)

Ezechiël 43 t/m 48 gaan over de toekomst. Waar een herbouwde tempel zal zijn, als onderdeel van een grote stad, Jeruzalem. De Vorst gaat op sabbat de tempel in en brengt offers. De Vorst is Jezus die zijn aardse rijk rechtvaardig zal besturen. Iedereen in dat land zal een erfelijk bezit krijgen. De principes van God zijn blijvend, omdat ze heilzaam (goed) voor ons zijn. Ik kan dit gedeelte niet anders lezen.

“,…..erfgoed aan de zonen van (Moab), Lot” (Deutronomium 2:9)

Niet alleen Israël krijgt land als erfelijk bezit (voor eeuwig?), maar ook de volken eromheen.

“,…..elk volk (verspreid?)over heel de aarde…..de grenzen van hun woongebied” (Handelingen 17:26)

…….

“,……..” (…….)

SLEUTELTEKST…….

Grond eigendom

Rangorde in schepping

Rechtvaardigheid en herstel van .....

Economische dien- of gemeenschap model /geen ruimte voor hyperconcurrentie

Ontmoeten

Wonen en werken in zelfde gebied ?

Logistieke structuur

……………………………….

(Onder constructie)

………………………………..

Hieronder geen relevante info.

Bestaande karakteristieken en mogelijk hergebruik hiervan.

Collage foto van de regio Het Westland. Het gebied heeft o.a. als karakteristieke elementen de ligging aan zee, de zogenaamde westlandse muren en de kassen gebieden tussen de dorpen.

Wij wonen met ons gezin in 2010 verhuisd van  Den Haag naar het Westland. Slechts 10km verderop maar een totaal andere wereld. Wij vroegen ons vooraf lang af of we er wel zouden aarden. De Westlanders staan bekend als een apart eigenwijs volkje in Den Haag. En het gebied vol met kassen heeft in de ogen van de gemiddelde Hagenees geen enkele landschappelijke waarde.

Voor de Westlanders zelf ligt dat natuurlijk heel anders en terecht denk ik. Er zijn een hele reeks karakteristieken die het gebied kwaliteit geven en uniek maken. Daar zou veel meer gebruik van kunnen worden gemaakt bij nieuwe ontwikkelingen.

In de architectuur van het gebied zijn de kassen in al zijn varianten goed inzetbaar in woningbouw en publieke gebouwen. Als serre, tuinhuisje, dakopbouw of onderdeel van hoofdvolume.

De Westlandse muur kan in hergebruikte vorm dienen als wind-, geluid en visueel scherm. Maar ook als bindend element tussen tuin en woonhuis.

Westland 7A-kas met zadeldak namaken in woning ?

De 7A-kas is een doorontwikkeling van de muurkas, waarbij de muur niet meer nodig was. Een kasvorm die heel goed gebruikt kan worden in allerlei soorten bouwprojecten.

muurkas ventilatie regionale architectuur
muurkas druivenmuur nieuwbouwwoningen
muurkas vorminspiratie woningbouw

De muurkas. De oude druivenmuren waar beschut op het zuiden de druiven, abrikozen, pruimen, peren en perzikken extra warmte opvingen. De kas tegen en op die muur gaf een nog warmer en beschutter klimaat. 

Die combinatie is op verschillende manieren bijvoorbeeld bij woningbouw inzetbaar en kan het Westland zijn identiteit mee versterken op een manier die mensen uit de stad zal aanspreken.

Westlandse Stedenbouw en Infrastructuur.

In stedenbouwkundig opzicht valt de wat rommelige verspringingen en verdraaiingen van de oude bebouwing langs de doorgaande wegen op.

Dat kan ook tot kwaliteit verheven worden waardoor een heel gevarieerd straat beeld kan ontstaan in nieuwe ontwikkelingen.

sfeervolle verkaveling woningen karakteristiek voor Westland

De verspringende oude bebouwing van Poeldijk langs de N464 in de richting van Wateringen geeft veel sfeer aan dit stukje Westland. Naast aantrekkelijk uitzicht, betere bezonning en beschutting heeft het stedenbouwkundige kwaliteit op zich.  

Het wegennet heeft ook een bepaalde rommeligheid. Als je bijvoorbeeld uit Loosduinen Monster inrijdt denk je in het centrum uit te komen, maar als je niet oplet loop je onder de luchtbrug naast de Hoogvliet dood op een wat groezelige achterkant van een drogisterij en parkeerterrein en mis je het kerkplein geheel.

Dramatisch wordt het als je uit Kwintsheul denkt in rechte lijn te kunnen rijden door Wateringen heen naar Rijswijk. Borden leiden je bij de molen rechtsaf helemaal door buitenwijk. Linksaf en dan meteen weer rechts is er ook nog een route door  winkelcentrum parkeerterrein en een wirwar van straatjes. Als je dat de 1e keer doet denk je elk moment terug te moeten, maar er is echt een doorgang.

Ergens is dat, slim ingezet, ook weer een kwaliteit….

Het wegennet heeft verder als karakteristiek,  dat er sinds de jaren 20 veel doodlopende zijwegen zijn van de doorgaande wegen. Dat zorgt voor veel rust in het gebied en zorgeloos spelen voor kinderen. Die doodlopende wegen zouden, indien ze verbonden worden met fietspaden, wat hier en daar al (informeel) is het gebied tot een fietsparadijs kunnen omtoveren.

zicht op Monster kassen doorgaand pad landschaparchitectuur
kleine paden belangrijke en sfeervolle verbindingen

Vanuit ‘s-Gravenzande over de Gantellaan kun je de doodlopende Raaphorstlaan in. Met de fiets en te voet kun je dan via ‘rechter tak’ het illustere Rita Hovink Pad (puike Jazz zangeres) nemen die weer uitkomt op een andere doodlopende weg, de Overzeelaan aan de rand van Monster. 

Een zeer aangename loop en fietsroute over particulier terrein. Doodlopende tuinders wegen genoeg. Wat zou het leuk zijn als er meer van deze initiatieven kwamen door particulieren en gemeente. Bijvoorbeeld over de Gantel, de oude zee-arm, heen…. 

Westlandse Groen.

Het Westland is vrij arm aan groen, door het gebrek aan weilanden en bomen. Dat was tot ver in de 19e eeuw heel anders. De hele tuinbouw komt voort uit de traditie van fruitboomgaarden die er eeuwen om boerderijen en landerijen stonden. Het milde klimaat en de grond maken het gebied er zeer geschikt voor.

langs de wegen en mits goed beheerd ook op pleinen, heringevoerd worden. Samen met het doortrekken van de doodlopende wegen voor fietsers en voetgangers zouden fruitbomen deze auto luwe wegen een zeer aantrekkelijk fietsers en voetgangersnetwerk kunnen vormen. Waar in het voorjaar van de bloesem genoten kan worden en in het najaar het fruit geplukt kan worden. Zover ik weet uniek in NL. In voormalig Oost Duitsland waren langs veel wegen dit soort openbare lint fruitboomgaarden gemeengoed. De mensen uit de stad kwamen daar volop op af.

Als de takken kaal zijn kan er dan gezamenlijk worden gesnoeid en wordt het Westland steeds groener.

Fruit langs de weg in het oosten van Duitsland

Mia_heyl7

elk seizoen al eens naar de Harz gereden, pas twee jaar geleden, in september.
en tot welk besluit kwamen wij? onze bermen staan te verpieteren, en in de vroegere DDR, staan er FRUITBOMEN naast de baan.
dat ogenblik in september, waren de appels en peren rijp, en vielen als rijpe pruimen;
man stopte en ik ging aan’t plukken, daar waar ik aankon. 
plots zegt man, oei, stop al maar, “bezoek”
de Polizei stopte achter ons, en ze stapten alletwee uit.
de oudste begon. “lekkere appels mevrouw?” waarop ik: weet ik nog niet, juist enkele geplukt.
het vervolg kan je Nooit raden;
de polizei, haalde een ladder uit de combi, en boden me aan, te helpen plukken, “want” volgens de oudere man” stonden die fruitbomen daar sinds ergens de jaren 60, ten behoeve van de DDR inwxoners, die er ook altijd heel graag gebruik van maakten, maar nu, na de val van de muur, alles goedkopen kunnen kopen.
wij kwamen naar huis met 18 kilo appelen en 10 kilo peren, gratis, en gepluikt dooe de heren polizei

Bovenstaand verhaal laat zien dat dat tot hele positieve taferelen kan leiden. Inmiddels zijn onze zuiderburen er ook mee aan de slag gegaan. https://www.tuinadvies.nl/tuinvrienden/forum/9/fruit/58039/fruit-langs-de-weg

Mogelijkheden genoeg maar een Utopie ?

Het Westland en elke andere regio hebben zo allerlei hedendaagse en (bijna) verdwenen bijzonderheden die een gebied kunnen laten bloeien.

De smalle duinen strook met de zandmotor en de zee bieden ook volop mogelijkheden tot specifiekere oplossingen. Monster zuidelijk langs de kust uitrijdend is er een heuse duinwijk verrezen met duin- of schapenhekjes langs de erven. Huizen met veel hout en helmgras. Dat is nog maar een voorzichtig idee.

Je kan huizen, als de oude bunkers in kunstmatige duinen maken met daarop weer hier en daar een woning met zee zicht. Als je dat langs deze weg zou kunnen zien ‘voel’ ineens dat je dicht bij zee bent.

Het is geen utopie maar meer de vragen of we anders durven zijn en doen ?

De Regio als essentiële bouwsteen Maatschappij

Het Westland en elke andere regio hebben zo allerlei hedendaagse en (bijna) verdwenen bijzonderheden die een gebied kunnen laten bloeien.

De smalle duinen strook met de zandmotor en de zee bieden ook volop mogelijkheden tot specifiekere oplossingen. Monster zuidelijk langs de kust uitrijdend is er een heuse duinwijk verrezen met duin- of schapenhekjes langs de erven. Huizen met veel hout en helmgras. Dat is nog maar een voorzichtig idee.

Je kan huizen, als de oude bunkers in kunstmatige duinen maken met daarop weer hier en daar een woning met zee zicht. Als je dat langs deze weg zou kunnen zien ‘voel’ ineens dat je dicht bij zee bent.

Het is geen utopie maar meer de vragen of we anders durven zijn en doen ?

Als je uit bijvoorbeeld Afrika terugkeert naar Europa kun je dat ervaren als thuiskomen. Er zijn algemene kenmerken in Europa die weer anders zijn dan in andere werelddelen.

Iedereen kent wel het gevoel als je na een lange vakantie ergens de grens van Nederland passeert, ondanks die mooie vakantie, je ineens een opgelucht gevoel overvalt. Je realiseert je dat je weer thuis bent in je vertrouwde omgeving.

De tegenhanger van thuisvoelen is heimwee hebben. Op vakantie heb je dan een heel sterke behoefte om weer naar huis terug te gaan. Als je nu ergens permanent bent beland waar je niet vandaan komt kan je een gevoel van onveiligheid krijgen of erger nog jezelf ontworteld voelen. Een algemeen gevoel van het ontbreken wat vertrouwd voor je is.

Dat ontwortelen kan ook binnen landsgrenzen optreden. Menige Brabander zal zich niet thuis voelen boven de rivieren. Zo verschillen provincies ook wezenlijk van elkaar en daarbinnen de regio’s.

Uiteindelijk kom je via provincies uit bij regio’s de kleinste gebieden met een eigen karakter. Dat vind je terug in dialecten, omgangsvormen, vroeger in kleding, landschappelijke elementen en de cultuur van een gebied.

Architectuur en stedenbouw zijn er ook wezenlijk anders. Bovendien wordt ruimtelijk elk gebied overheerst door iets specifieks. Dat kunnen kassen zijn maar ook weilanden met eindeloze vergezichten zijn, of juist heel intiem afgebakende stukken.

Ik denk dat elk mens de basis behoefte heeft bij een groter verband te horen en ook verbonden te zijn met een gebied. Het is belangrijk dat we daarom die regionale identiteit verder ontwikkelen, terugbrengen, vertalen naar onze tijd en daarmee voor de toekomst bewaren.

Het regionaal denken is denk ik ook het antwoord op de grote problemen van onze tijd op gebied van verkeer (infrastructuur), milieu en sociale vraagstukken waar wij al zo lang mee worstelen en geen echte antwoorden voor vinden. (Voor verdere info zie verschillende blog’s en de menu balk visie waar ik deze thema’s verder uitwerk.

Elk gebied heeft architectonische elementen die karakteristiek zijn voor het gebied in heden en verleden. Deze kunnen op allerlei manieren worden ingezet  zodat de architectuur meer verbinding te geven een gebied.

Het gevolg hiervan is dat elk gebied is te herkennen en de mensen die er een band mee voelen zich er blijvend mee verbonden voelen en het als van hun zullen zien, waardoor ze zich er voor willen inzetten.

Een neven effect is dat zo’n duidelijk herkenbaar gebied ook weer zijn aantrekkingskracht heeft op de gebieden eromheen.